✒️ Trình bày bài tham luận với chủ đề "Từ dữ liệu quốc gia về dân cư tới phát triển kinh tế dữ liệu", Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia phân tích:
1. Nhân loại đã trải qua nhiều hình thái kinh tế, hiện đang hướng tới hình thái kinh tế dữ liệu. Mỗi hình thái kinh tế đều gắn liền với những tư liệu sản xuất đặc trưng. Nếu thế kỷ 19 là thời đại của than đá và thép, thế kỷ 20 là thời đại của dầu mỏ và điện năng, thì thế kỷ 21 chính là thời đại của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, khác biệt với dầu mỏ, than đá, sắt thép, dữ liệu không bị cạn kiệt, có thể được làm giàu thêm, vừa là tư liệu sản xuất chính nhưng cũng đồng thời tạo ra thặng dư dữ liệu. Nếu hình thái kinh tế số gắn liền với công nghệ thông tin, máy tính, vi mạch điện tử, tự động hóa và internet, thì hình thái kinh tế dữ liệu sẽ gắn liền với dữ liệu, trí tuệ nhân tạo. Nói cách khác, cuộc cách mạng dữ liệu đã và đang lại một hình thái kinh tế mới là kinh tế dữ liệu.
Vậy kinh tế dữ liệu là gì? Đó là một hình thái kinh tế mới, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược để thúc đẩy hoạt động kinh tế xã hội, đổi mới sáng tạo và ra quyết định. Trong kinh tế dữ liệu: dữ liệu là nguồn lực - là tư liệu sản xuất để tạo ra giá trị; dữ liệu là tài sản, hàng hóa đặc biệt - được trao đổi, định giá và thương mại hóa; dữ liệu là nền tảng cho trí tuệ, dự báo và đưa ra quyết định; dữ liệu là lực lượng kiến tạo xã hội - định hình các thể chế, hành vi và chính bản thân xã hội.
Vậy tại sao phải xác định hình thái kinh tế dữ liệu, có 05 lý do chính: (1) Dữ liệu là động lực tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời đại mới;(2) Dữ liệu là tư liệu sản xuất cho kỷ nguyên mới, đặc biệt là các công nghệ lõi như AI, không có dữ liệu thì không có AI; (3) Dữ liệu có yếu tố địa chính trị, liên quan trực tiếp tới chủ quyền, an ninh và vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu; (4) Dữ liệu có tiềm năng không thể lường trước, có thể giúp tăng tốc hoặc bỏ qua các giai đoạn phát triển truyền thống; (5) Dữ liệu là cơ hội tốt nhất của nước ta để nâng vị thế quốc gia. Nhận thức rõ được điều này, có nghĩa là chúng ta đang bước vào một cuộc cách mạng nhận thức mới, tìm ra tư liệu sản xuất mới, phương thức sản xuất mới, kết hợp với lực lượng sản xuất mới, tác động tới quan hệ sản xuất để bước vào kỷ nguyên mới.
2. Trong bối cảnh đó, với tầm nhìn lịch sử, Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy cuộc cách mạng dữ liệu triển khai trên bối cảnh rộng lớn, từ xây dựng hạ tầng dữ liệu tin cậy, tới tạo lập dữ liệu tin cậy quốc gia, từ tự chủ, làm chủ công nghệ lõi, tới nâng cao nhận thức toàn dân và xây dựng một lực lượng chuyên gia có trình độ cao. Điều đó có nghĩa là, chúng ta đang mong muốn và cố gắng trải qua thật nhanh một chu trình phát triển mà thế giới đã vượt qua, bắt kịp và tiến tới làm chủ một hình thái kinh tế mới mà thế giới đang hướng tới. Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia đang được tạo lập và phát huy vai trò to lớn. Trong đó, dữ liệu quốc gia về dân cư không đơn thuần là công cụ quản lý hành chính mà có vai trò quan trọng, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số, thể hiện qua 03 vai trò chính:
Thứ nhất, thể hiện ở việc tạo nền tảng cho phổ cập dịch vụ số trên phạm vi toàn quốc. Khi mỗi công dân được xác lập một danh tính số duy nhất, được định danh và xác thực tin cậy, Nhà nước có điều kiện để cung cấp các dịch vụ trong môi trường số một cách thống nhất, liên thông và an toàn. Trên cơ sở đó, phương thức phục vụ từng bước được tái cấu trúc theo hướng cắt giảm yêu cầu, thành phần hồ sơ người dân phải kê khai, xuất trình nhiều lần, tăng cường khai thác, tái sử dụng dữ liệu sẵn có trong hệ thống. Việc phổ cập dịch vụ số trên nền tảng dữ liệu dân cư cũng góp phần xóa bỏ rào cản về không gian và địa lý, tạo điều kiện để người dân ở vùng sâu, vùng xa tiếp cận dịch vụ công với mức độ thuận lợi tương đương khu vực đô thị, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Thứ hai, cơ sở dữ liệu dân cư tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của kinh tế số. Dữ liệu dân cư chính xác, được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên là điều kiện để các mô hình kinh doanh trên môi trường số vận hành an toàn, hiệu quả và có khả năng mở rộng. Các lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính số, y tế số, giáo dục số cần dựa trên hệ thống định danh và xác thực điện tử để xác định người dùng, góp phần phòng ngừa gian lận và củng cố niềm tin trong giao dịch. Hơn nữa, khi dữ liệu được khai thác, phân tích bằng công nghệ AI và Big Data, nó tạo ra giá trị kinh tế gấp nhiều lần giá trị ban đầu. Đây chính là "dầu mỏ của thế kỷ 21" - nguồn tài nguyên vô tận cho đổi mới sáng tạo, ra đời hàng nghìn sản phẩm, dịch vụ mới, tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng GDP.
Thứ ba, cơ sở dữ liệu dân cư góp phần phát triển xây dựng xã hội số văn minh, tiến bộ và bền vững. Dữ liệu chính xác giúp Nhà nước quản trị dựa trên bằng chứng, từ đó hoạch định chính sách khoa học, phân bổ nguồn lực hợp lý, phục vụ người dân tốt hơn. Đồng thời, dữ liệu còn là công cụ trao quyền, giúp công dân chủ động kiểm soát thông tin cá nhân, tham gia giám sát công quyền, góp phần xây dựng xã hội dân chủ, minh bạch. Khi dữ liệu "sống" và "chảy" thông suốt, xã hội số không chỉ là không gian ảo mà là một hệ sinh thái hoàn chỉnh nơi mọi hoạt động kinh tế, xã hội, chính trị đều được số hóa, tối ưu và kết nối.
Thời gian qua, Đề án 06 đã đánh dấu bước chuyển mình lịch sử của Việt Nam trong cuộc đua chuyển đổi số. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hiện quản lý 107 triệu dữ liệu công dân, kết nối với 15 bộ ngành và 34 địa phương, tiếp nhận 2,1 tỷ yêu cầu xác thực. Ứng dụng VNeID có 67 triệu tài khoản định danh điện tử, tích hợp 50 tiện ích. Cổng Dịch vụ công quốc gia tích hợp 4.700 thủ tục, tiếp nhận 11,5 triệu hồ sơ trực tuyến năm 2025, tiết kiệm hơn 4.000 tỷ đồng chi phí xã hội. VNeID chi trả 33 nghìn tỷ an sinh xã hội cho 675 nghìn người.
3. Tuy nhiên, nếu nhìn vào thực chất, chúng ta mới chỉ ở giai đoạn “xây nền móng bước đầu” của nền kinh tế dữ liệu. Mới chỉ có cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát huy vai trò to lớn như vậy, nếu chúng ta hình thành và khai thác được tiềm năng của cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, với 04 trụ cột dữ liệu chính là: con người, vật phẩm, địa điểm và hoạt động thì sẽ phát huy vai trò hơn nữa.
Trước thực trạng trên, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030, chúng ta phải giải quyết ba điểm nghẽn quan trọng:
Điểm nghẽn thứ nhất, là nghịch lý giữa “có dữ liệu” nhưng “thiếu dữ liệu sử dụng được”. Trong 12 CSDL trọng yếu theo Kế hoạch số 02, vẫn còn 08 CSDL chưa có nền tảng/CSDL tập trung hoặc mức độ hoàn thiện thấp. Đối với 105 CSDL được giao theo Nghị quyết 71/NQ-CP, Nghị quyết 214/NQ-CP, mặc dù các Bộ, ngành đã cam kết sẽ hoàn thành trong năm 2025 tại hai cuộc họp với Tổ liên ngành, nhưng thực tế khảo sát cho thấy hiện 38/105 CSDL Bộ Công an đánh giá có nguy cơ cao không hoàn thành trong năm 2025. Đây cũng chính là Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu được thành lập theo quy định tại Nghị quyết 214/NQ-CP.
Điểm nghẽn thứ hai, là mâu thuẫn giữa “có nền tảng” nhưng “thiếu hệ sinh thái”. VNeID đã có 67 triệu tài khoản nhưng chưa thực sự trở thành “siêu nền tảng”. Người dân vẫn phải sử dụng nhiều ứng dụng khác nhau cho từng dịch vụ, chưa có trải nghiệm liền mạch. Chưa có cơ chế đột phá về hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia để hỗ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp có thể khai thác dữ liệu một cách hợp pháp, an toàn, phát triển sản phẩm đổi mới., nhất là hoạt động khai thác dữ liệu công - tư kết hợp, chương trình ươm tạo dữ liệu quốc gia và một nền tảng công nghệ phát triển kinh tế dữ liệu kiến tạo thị trường.
Điểm nghẽn thứ ba, là chưa xác định được mô hình kinh tế dữ liệu quốc gia. Thế giới hiện đang có 03 mô hình chính: (1) Thị trường dẫn dắt (Mỹ): Doanh nghiệp và hệ sinh thái giữ vai trò chủ đạo (Big Tech); quy mô toàn cầu; đổi mới và thương mại hóa AI nhanh chóng. (2) Nhà nước điều phối (Trung Quốc): Nhà nước định hướng hạ tầng, tiêu chuẩn và chủ quyền. (3) Lấy quyền lợi công dân làm trung tâm (EU): tăng cường bảo vệ quyền riêng tư. Trong khi đó, chúng ta mới chỉ ở giai đoạn đầu của sự phát triển, chưa đưa ra được mô hình kinh tế dữ liệu cho riêng mình.
4. Để vượt qua ba điểm nghẽn và tạo bước nhảy vọt, Bộ Công an đề xuất năm đột phá chiến lược, gắn kết chặt chẽ với mục tiêu phát triển kinh tế số và xã hội số.
Đột phá thứ nhất: Xây dựng Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế dữ liệu. Nước ta thế mạnh về lực lượng lao động trẻ, tốc độ tiếp cận số nhanh, hội nhập ASEAN; dữ liệu đang được tạo lập với quy mô quốc gia; hạ tầng dữ liệu tin cậy quốc gia hiện đại, đang được triển khai có hiệu quả; Đảng và Nhà nước ưu tiên các chính sách và chiến lược dữ liệu quốc gia. Đây là những điều kiện tạo nên cơ hội phát triển “vượt bậc”, tăng tốc bỏ qua các giai đoạn phát triển truyền thống. Quan điểm lựa chọn chiến lược về kinh tế dữ liệu, nên là cân bằng giữa nhà nước, thị trường và quyền công dân; tăng cường thu hút FDI và hình thành các doanh nghiệp nội địa thế hệ mới (dựa trên dữ liệu) dẫn đầu; xác định vị thế, bản sắc, giá trị riêng giữa các hệ sinh thái dữ liệu của các quốc gia trên thế giới.
Đột phá thứ hai: Xây dựng "Hệ sinh thái dữ liệu mở" phục vụ doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo. Bộ Công an cũng đang tham mưu xây dựng Nghị định quy định về cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, định hướng phát triển Trung tâm là vườn ươm, cung cấp hỗ trợ toàn diện cho các doanh nghiệp từ cơ sở vật chất, kết nối vốn đầu tư, tư vấn chuyên môn đến tạo điều kiện thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm. Mô hình này đã thành công ở Singapore, Estonia và được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam hình thành ngành công nghiệp dữ liệu trị giá hàng tỷ USD, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu kinh tế số 30% GDP vào năm 2030. Đồng thời, chúng tôi cũng đang từng bước xây dựng “Sàn dữ liệu quốc gia” nơi dữ liệu được mua bán hợp pháp, minh bạch với cơ chế bảo vệ quyền riêng tư nghiêm ngặt, tạo nguồn thu mới cho ngân sách và động lực cho doanh nghiệp.
Đột phá thứ ba: Nâng cấp VNeID thành "Siêu nền tảng số quốc gia" - trung tâm của hệ sinh thái số. Đây là giải pháp để VNeID không chỉ là ứng dụng định danh mà trở thành điểm truy cập duy nhất cho mọi dịch vụ số, kết nối liền mạch giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Bộ Công an đề xuất phát triển VNeID với 5 nhóm chức năng cốt lõi: (1) lưu trữ dữ liệu cá nhân an toàn; (2) định danh và xác thực điện tử; (3) ví điện tử tích hợp thanh toán và chi trả an sinh; (4) thực hiện dịch vụ công và thủ tục hành chính; (5) kênh giao tiếp chính thức giữa người dân với Nhà nước và doanh nghiệp. Bộ Công an đang hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật và cơ chế cần thiết để mở giao diện lập trình ứng dụng (API), tạo điều kiện cho doanh nghiệp tích hợp VNeID vào các dịch vụ của mình trên cơ sở bảo đảm an ninh, an toàn và tuân thủ pháp luật.
Đột phá thứ tư: Triển khai "Chiến lược phát triển Công dân số quốc gia" với cơ chế khuyến khích đột phá. Đây là giải pháp để giải quyết điểm nghẽn về nguồn nhân lực cho xã hội số. Bộ Công an đang chủ trì xây dựng Nghị quyết phát triển công dân số - văn bản pháp lý đầu tiên tại Việt Nam quy định toàn diện về công dân số. Điểm đột phá là Nghị quyết sẽ quy định các lợi ích cụ thể, hấp dẫn cho công dân số.
Đột phá thứ năm: triển khai có hiệu quả Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương căn cứ vào Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia để xây dựng Kiến trúc dữ liệu cho bộ, ngành, địa phương mình. Xây dựng Nghị định quy định về tổ chức và hoạt động của Trung tâm Dữ liệu quốc gia như Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo tại Hội nghị sơ kết 01 năm thực hiện Nghị quyết 57 của Chính phủ. Phát huy vai trò phục vụ quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu. Tiếp tục xây dựng "Hạ tầng dữ liệu tin cậy quốc gia", với Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 2 và số 3. Triển khai các khu công nghiệp dữ liệu. Đầu tư phát triển công nghệ lõi do Việt Nam làm chủ, đặc biệt là AI, blockchain, điện toán đám mây, giảm phụ thuộc công nghệ nước ngoài trong các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược. Đề xuất xây dựng Nghị định quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, trong đó triển khai Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, trên cơ sở của nền tảng chuỗi khối quốc gia.
5. Năm đột phá chiến lược mà Bộ Công an đề xuất không phải là bốn mảnh ghép rời rạc mà là một hệ thống giải pháp tích hợp, tác động đồng bộ đến các trụ cột phát triển kinh tế dữ liệu. Khi có hệ sinh thái dữ liệu quốc gia, doanh nghiệp sẽ đổi mới sáng tạo mạnh mẽ, thúc đẩy kinh tế, nâng cao hiệu quả quản trị xã hội, lấy con người làm trung tâm, từng bước đẩy nhanh chuyển đổi số. Khi có lực lượng sản xuất trình độ cao, xã hội số sẽ hình thành tự nhiên. Khi có dữ liệu tin cậy, tất cả sẽ phát triển bền vững. Kinh tế dữ liệu là con đường để Việt Nam không chỉ đuổi kịp mà vượt lên, thực hiện được mục tiêu kỷ nguyên mới của Đảng, Nhà nước.
Bộ Công an cam kết đồng hành cùng Chính phủ, cùng cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể người dân để hiện thực hóa tầm nhìn Việt Nam hùng cường, phồn vinh.
Nguồn: Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia
Website không chứa bất kỳ quảng cáo nào, mọi đóng góp để duy trì phát triển cho website (donation) xin vui lòng gửi về STK 90.2142.8888 - Ngân hàng Vietcombank Thăng Long - TRAN VAN BINH
=============================
Nếu bạn không muốn bị AI thay thế và tiết kiệm 3-5 NĂM trên con đường trở thành DBA chuyên nghiệp hay làm chủ Database thì hãy đăng ký ngay KHOÁ HỌC ORACLE DATABASE A-Z ENTERPRISE, được Coaching trực tiếp từ tôi với toàn bộ bí kíp thực chiến, thủ tục, quy trình của gần 20 năm kinh nghiệm (mà bạn sẽ KHÔNG THỂ tìm kiếm trên Internet/Google) từ đó giúp bạn dễ dàng quản trị mọi hệ thống Core tại Việt Nam và trên thế giới, đỗ OCP.
- CÁCH ĐĂNG KÝ: Gõ (.) hoặc để lại số điện thoại hoặc inbox https://m.me/tranvanbinh.vn hoặc Hotline/Zalo 090.29.12.888
- Chi tiết tham khảo:
https://bit.ly/oaz_w
=============================
2 khóa học online qua video giúp bạn nhanh chóng có những kiến thức nền tảng về Linux, Oracle, học mọi nơi, chỉ cần có Internet/4G:
- Oracle cơ bản: https://bit.ly/admin_1200
- Linux: https://bit.ly/linux_1200
=============================
KẾT NỐI VỚI CHUYÊN GIA TRẦN VĂN BÌNH:
📧 Mail: binhoracle@gmail.com
☎️ Mobile/Zalo: 0902912888
👨 Facebook: https://www.facebook.com/BinhOracleMaster
👨 Inbox Messenger: https://m.me/101036604657441 (profile)
👨 Fanpage: https://www.facebook.com/tranvanbinh.vn
👨 Inbox Fanpage: https://m.me/tranvanbinh.vn
👨👩 Group FB: https://www.facebook.com/groups/DBAVietNam
👨 Website: https://www.tranvanbinh.vn
👨 Blogger: https://tranvanbinhmaster.blogspot.com
🎬 Youtube: https://www.youtube.com/@binhguru
👨 Tiktok: https://www.tiktok.com/@binhguru
👨 Linkin: https://www.linkedin.com/in/binhoracle
👨 Twitter: https://twitter.com/binhguru
👨 Podcast: https://www.podbean.com/pu/pbblog-eskre-5f82d6
👨 Địa chỉ: Tòa nhà Sun Square - 21 Lê Đức Thọ - Phường Mỹ Đình 1 - Quận Nam Từ Liêm - TP.Hà Nội
=============================
cơ sở dữ liệu, cơ sở dữ liệu quốc gia, database, AI, trí tuệ nhân tạo, artificial intelligence, machine learning, deep learning, LLM, ChatGPT, DeepSeek, Grok, oracle tutorial, học oracle database, Tự học Oracle, Tài liệu Oracle 12c tiếng Việt, Hướng dẫn sử dụng Oracle Database, Oracle SQL cơ bản, Oracle SQL là gì, Khóa học Oracle Hà Nội, Học chứng chỉ Oracle ở đầu, Khóa học Oracle online,sql tutorial, khóa học pl/sql tutorial, học dba, học dba ở việt nam, khóa học dba, khóa học dba sql, tài liệu học dba oracle, Khóa học Oracle online, học oracle sql, học oracle ở đâu tphcm, học oracle bắt đầu từ đâu, học oracle ở hà nội, oracle database tutorial, oracle database 12c, oracle database là gì, oracle database 11g, oracle download, oracle database 19c/21c/23c/23ai, oracle dba tutorial, oracle tunning, sql tunning , oracle 12c, oracle multitenant, Container Databases (CDB), Pluggable Databases (PDB), oracle cloud, oracle security, oracle fga, audit_trail,oracle RAC, ASM, oracle dataguard, oracle goldengate, mview, oracle exadata, oracle oca, oracle ocp, oracle ocm , oracle weblogic, postgresql tutorial, mysql tutorial, mariadb tutorial, ms sql server tutorial, nosql, mongodb tutorial, oci, cloud, middleware tutorial, docker, k8s, micro service, hoc solaris tutorial, hoc linux tutorial, hoc aix tutorial, unix tutorial, securecrt, xshell, mobaxterm, putty
